Felsefe Yapmaya Çağrı

Aristoteles
FELSEFE YAPMAYA ÇAĞRI
PROPREPTİKOS

Çanakkale’de bir sarrafta rastladım, 300 kuruşa satın aldım. Yaklaşık 38 derece yaz sıcağında, okumaya giriştim. Sayfa sayısının sınırlı olması (51), çevirene (Ali Irgat) olan güvenim girişimime yol gösterdi, güdüledi. AFA yayınevinin Felsefe Yazıları Ansiklopedisi dizisinin 14. kitabı. İçeriğin Ülke ve Ulus olarak yoksunluğunu çektiğimiz bir alana, felsefe/düşünme, yönelik olması ilgimi artırdı. Elli sayfadan topladıklarımı getirdim.

“Mutlu yaşamın çok servete sahip olmakta değil, insanın iyi bir ruh yapısına sahip olmasında yattığını göz önünde bulunduralım.”

“Çocukların eline bıçak vermeyin “ deyimi, “Bayağı insanların eline güç vermeyin” anlamına gelir.

Eğer devlet işlerini doğru olarak yerine getirmek ve özel yaşamımızı yararlı bir şekilde biçimlendirmek istiyorsak, filozof/ bilgisever olmamız gerekmektedir.

İnsan yeteneği aracılığı ile meydana gelmiş şeylerin, bir hedefi ve amacı vardır (zira yeteneği olan biri, ne için ve hangi amaç için yazdığını her zaman temellendirebilecektir.) ve bu amaç, bu amaç için oluş(turul)an şeyden daha iyidir. Benim sözünü ettiğim şeyler, nedenlerin rastgele yetenekler değil, yeteneğin kendisinin olduğu şeylerdir; zira tabii ki hekimlik hastalığa değil sağlığa neden olandır ve inşaat zanaatı evin nedenidir, yıkmanın değil. Tesadüf aracılığı işle oluşan bir şey herhangi bir amaç için meydana gelmez; tesadüfen oluşan bir şey hep belirsizdir. Doğaya göre oluşan her şey, bir amaç için oluşur ve bir doğa ürünü, bir zanaat ürününden hep daha fazla amaçlıdır. Zira doğa insanın zanaatkârlığını değil, insan zanaatkârlığı doğayı taklit eder ve zanaat doğayı desteklemek ve doğanın bitiremediğini desteklemek için vardır.

Güzel bir şey olan düzgün oluşmuştur ve oluşan veya oluşmamış her şey, eğer doğal süreç normal gelişmişse, güzeldir. Buna karşın doğaya aykırı olan her şey, kötüdür ve doğaya uygun olana karşıttır.

İnsanın yeteneği doğaya öykünmedir. İnsan doğa tarafından ruh ve bedenden yapıldığından, ruh bedenden daha değerli olduğundanve daha aşağı olan, daha iyi olanın bir amaç için emrinde olduğundan beden, ruh için vardır.

Aklın işlevi düşünmektir. Düşünmek ise, düşünce nesnelerine bakmaktan oluşur. Demek ki insanlar için her şeyi değerli kılan şey, düşünmek ve akıldır, zira öbür şeyler ruh için değerlidirler. Ruh alanı içinde de en değerli şey akıldır; zira her şey akıl için vardır.

Kendisi için yapılan şeye, başka bir şey için araç olarak yapılan şeyden her zaman daha fazla değer biçilir; böylelikle bağımsız olan şey, bağımsız olmayandan daha üstündür.

Yalın düşünmenin kendisi saygıdeğerdir ve onu ulaşılmaya değer kılan şey, aklın bilgeliğidir.

Algılama ve akıldan yoksun edilen bir insan, bitki halini alır; sadece akıldan yoksun edilirse, bir hayvana dönüşür; irrasyonel olandan kurtarıldığında ve sadece akla dayandığında kutsallaşmaya başlar.

Bilgi daha çok mantıksal olarak belirlenmiş ve düzenlenmiş olanla ilgilenir, bunun tersiyle değil. Aynı şekilde temel etkenlerde meydana gelenlerle ilgilenmek yerine, bu etkenlerin kendileriyle ilgilenir

Ahlaksal anlayışlı bir insandan başka kim bize, iyi olma için daha iyi bir ölçü ve yön gösterici olabilir?

Düşünme ve bilme, insanlar için kendiliğinden ardından koşulası değerlerdendir. Çünkü bunların her ikisi de olmadan, insan onuruna uygun bir yaşam yaşanamaz.

Bütün zeki doktorlar ve jimnastik öğretmenlerinin çoğu, iyi bir doktor ve jimnsatikçi olmak işsteyen birinin, doğa hakkında bilgi sahibi olması gerektiği konusunda aynı görüştedirler. Aynı şekilde iyi yasa koyucular da doğa hakkında bilgi sahibi olmak zorundadırlar hem de doktorlardan ve jimnastikçilerden daha çok oranda. Zira onların meslek ustalığı, bedenin yetkinliğini sağlamaktır, yasa koyucular ise ruhun yetkinleşmesi ile uğraşırlar ve bütün topluma mutluluğun ya da mutsuzluğun yollarını öğretmeyi üstlenirler. Bu yüzden onların felsefeye daha çok gereksinimleri vardır.

Sırf başkalarının eylemlerine ya da başka devletlere bakarak ve kopya ederek toplum için yasalar yapan veya devlet içinde etkin kişi de, büyük bir olasılıkla ne iyi bir yasa koyucu ne de olağanüstü bir adam olacaktır. Zira güzel olmayan bir şeyin kopyası da güzel olmaz ve doğası gereği kutsal ya da bengi olmayan şeyin kopyası da ölümsüz ya da bengi olamaz.

Bir insan için iyi ve yaşam için faydalı şeyler, uygulamada ve eylemde yatar, sırf iyiyi bilmekte değil. Bundan şu çıkmaktadır: Felsefe de eğer iddia ettiğimiz gibi onun bir yararı varsa, ya iyi eylemde bulunmaktır ya da böylesi eylemleri teşvik edicidir.

Uyanık olandan, gerçek ve asıl anlamda yaşıyor diye söz ederiz, uyuyandan ise onun, uyanık olma ve şeyleri gerçekten algılama özelliğini taşıyan, eyleme geçme yetisine sahip olduğu için, yaşadığından söz ederiz.

Daha önce de söylediğim gibi, ruhun etkinliği ya yalnız ya da öncelikle düşünme ve akıl yürütmekten ibarettir. Öyleyse doğru düşünen kişinin, daha üst düzeyde yaşadığı ve gerçekliği bilmeye en çok çabalayan kişinin, en yüksek düzeyde yaşadığı kolayca görülebilir.

Tam yetkinlikle yapılan ve engelsiz olan edimler kendiliğinden haz kaynağı olduklarından, bu nedenle felsefi etkinlik, bütün etkinliklerin en hazlısıdır.

ÖYLEYSE YA FELSEFE YAPMALI YA DA YAŞAMA VEDA ETMELİ VE BURALARDAN GİTMELİ; ÇÜNKÜ BÜTÜN BAŞKA ŞEYLER, SADECE BUDALACA KONUŞMA VE BOŞ LAKIRDI OLARAK GÖRÜNMEKTEDİR.

Aytaç AÇIKALIN

Aytaç AÇIKALIN

Kendi deyişi ile: O, "güncel bir eğitim dinazorudur." Diyarbakır’ın Kabi (Bağıvar) köyünde İlkokul öğretmenliği ile başlayıp 12 yıl ilköğretmen okullarında "Essah öğretmen yetiştirmeye gönül ve emek verdi." Hatay ve Edirne Milli eğitim müdürlükleri sonrasında üniversitede, "bildiklerinin yeniden inşasına (yapılandırmasına) girişti." Eğitim Yönetiminde doktora unvanını, 1995 yılında, profesörlük kariyeri ile noktaladı. Üniversite çatısı altındaki akademik yaşamını 2002 yılında emekli olarak tamamladı. Kendi deyişi ile: "Çekildi izzet-i ikbal ile babı ulemadan". Bugün "Gerçek anlamda eylemli akademik yaşantısını" insan kaynağının geliştirilmesi çalışmaları ile sürdürmektedir. Birikimlerini İnsanların başarısı ve mutluluğu için herkes ile paylaşmaktan çok mutludur

BEĞENEBİLECEĞİNİZ DİĞER YAZILAR

2 Yanıt

  1. Ayşe diyor ki:

    Sizi ve sözlerinizi ve düşüncelerinizi gerçekten seviyorum hocam :)

  2. Mehmet Aslan diyor ki:

    Hocam iyi ki varsın. Aydınlatmaya devam ediyorsun. Sizi seviyorum. Sağlıklı bir ömür diliyorum.

Bir Cevap Yazın